Is zwarte piet racistisch?

Sinterklaas-en-zijn-Knecht

Eind 2013 ontstond er de discussie of de Zwarte Piet en of het uiterlijk van deze sidekick van Sinterklaas niet racistisch is. Er was zelfs een debat bij de VN en een rechtzaak. Is Zwarte Piet nu racistisch of niet?  Wikipedia schrijft over de geschiedenis van Zwarte Piet:

“Hoewel in omringende landen Sint-Nicolaas al langer vergezeld werd door een of andere boeman had hij in de Nederlanden aanvankelijk geen helper. Maar in 1850 introduceerde Schenkman in zijn leesboekje Sint Nicolaas en zijn Knecht drie nieuwe zaken, die allemaal een vaste plaats hebben gekregen in de sinterklaasfolklore: een knecht voor Sinterklaas, de intocht en de stoomboot. Die knecht had in zijn boekje nog geen naam, hij was een gekleurde jongeman, gekleed als een page. In de loop der tijd heeft hij verschillende namen gehad; zo heette hij bijvoorbeeld Jan de knecht, Trappadoeli, Nicodemus, Assiepan, Sabbas, Hans Moef, Pikkie, Robbert, Krik-krak, Micheltje, Hansje van Vese (of Hansje van Kese), Jacques Jour (of Sjaak Sjoor). In 1859 werd voor het eerst een artikel gedrukt waarin hij Pieter wordt genoemd, en in 1895 was Zwarte Piet al in zwang geraakt. Het bleef niet bij één Zwarte Piet; in 1880 traden al twee knechten op. Na de Tweede Wereldoorlog organiseerden Canadese militairen in Nederland een sinterklaasviering met een massa Zwarte Pieten. Sindsdien wordt Sinterklaas vergezeld door vele Pieten, tegenwoordig vaak met voor ieder een eigen taak, onder leiding van een Hoofd-Piet. Terwijl Sinterklaas altijd statig en gedistingeerd is, gedragen de Pieten zich als acrobaten en grappenmakers die vaak kwajongensstreken uithalen.”

Zwarte Piet is dus niet gebaseerd op historische feiten maar geintroduceerd door de onderwijzer Jan Schenkman. Die ook het beeld van Sinterklaas heeft geintroduceerd zoals we die nu nog kennen: een statige oude man met witte baard en haren, en een rode mijter en mantel. De definitie van racisme is als volgt:

Racisme kan omschreven worden als een ideologie waarbij uitgegaan wordt van de superioriteit van de ene etnische groep ten opzicht van de andere groep. Bron: http://www.encyclo.nl/lokaal/10006

Andere definities bevatten ook het element dat bepaalde rassen ongelijk zijn aan elkaar als onderdeel van racisme. Het gaat dus om ongelijkheid (een superieur ras en een inferieur ras). Als we kijken naar de Zwarte Piet zien we dat deze een hulpje is van Sinterklaas. Net zoals in andere landen er andere hulpjes zijn zoals de duivels ogende Krampussen uit de Alpen-regio.

Krampussen

 

De moderne Zwarte Pieten staan onder leiding van een Hoofd Piet, en dus zeker niet direct onder leiding van Sinterklaas. Ook is het niet zo dat de Zwarte Piet als minderwaardig wordt uitgebeeld of behandeld. Ze zijn dan wel hulpjes, maar hebben een speelse rol waarbij ze “zich als acrobaten en grappenmakers die vaak kwajongensstreken uithalen.” Dan is er nog het argument dat het uiterlijk van de Zwarte Pieten zou doen denken aan slavernij. Over het uiterlijk van Zwarte Piet zijn enkele, niet op feiten gebaseerde verklaringen, zoals beschreven op Wikipedia:

  • hij zou oorspronkelijk een schoorsteenveger zijn, en van het roet zwart zijn geworden;
  • hij zou een Ethiopische zwarte slaaf Piter zijn die door de heilige Nicolaas op een slavenmarkt in Myra werd vrijgekocht;
  • hij zou oorspronkelijk een demon zijn geweest die door de heilige gedwongen werd goede daden te verrichten;
  • hij zou een voorchristelijke godheid zijn die zich moest onderwerpen aan de christelijke sint;
  • hij zou de bedwongen satan zijn, plaatsvervanger van de overwonnen Wodan, of diens helper Nörvi, de zwarte vader des nachts, die ook een roe droeg (als vruchtbaarheidssymbool);
  • hij zou afstammen van de zwarte raven Huginn en Muninn, die Odin vergezelden;
  • hij zou afstammen van berserkers, die het lichaam zwart verfden en dierenhuiden droegen.

Voor geen van deze verklaringen zijn directe bronnen te vinden. Of Zwarte Piet racistisch is valt te betwisten. Wel is het zo dat bepaalde bevolkingsgroepen zich er aanstoot aan geven. In andere Europese landen zien wij dat Sinterklaas ook gevierd kan worden met andere hulpjes van Sinterklaas. De Krumpussen zijn misschien te schrikwekkend voor jonge kinderen, maar vele alternatieven zijn denkbaar. Wij zijn dan ook van mening dat de vertolking van Zwarte Piet best veranderd of helemaal weggelaten kan worden. Het gaat uiteindelijk om de viering van Sinterklaas; de samenkomst als familie en het geven van cadeau’s. Laten we deze gezelligheid rond December niet laten verdoezelen door de discussie over Zwarte Piet.

Bestel Zwarte Piet speelgoed

of bekijk wat je nodig hebt om je te verkleden als Zwarte Piet

Rate this post

Tags:

No Comments

    Leave a reply

    Warning: Parameter 1 to W3_Plugin_TotalCache::ob_callback() expected to be a reference, value given in /srv/psa02/sinterklaasspullenwinkel.nl/httpdocs/wp-includes/functions.php on line 3343